Splot satynowy, nazywany też atłasowym, to jeden z trzech podstawowych splotów tkackich obok płóciennego i skośnego. Nitki leżą w nim długimi odcinkami po jednej stronie tkaniny i tylko rzadko się przeplatają, zwykle raz na 4-5 nitek. Dzięki temu powierzchnia jest gładka i lekko błyszcząca. Splot opisuje sposób tkania, a nie surowiec, więc może go mieć bawełna, poliester czy jedwab.
Najważniejsze wnioski
- W splocie satynowym nitka przechodzi nad kilkoma nitkami poprzecznymi i dopiero potem pod jedną, a punkty przewiązania są rozrzucone, więc nie widać prążków.
- Tkanina ma dwie różne strony: prawą (gładką, błyszczącą) i lewą (zwykle mniej błyszczącą).
- Płócienny przeplata nitki na przemian (perkal), skośny tworzy ukośne prążki (dżins), a satynowy daje gładką, połyskującą powierzchnię.
- Długie odcinki nitek mogą się łatwiej zaciągać niż w gęstym splocie płóciennym.
- Splot nie mówi o składzie ani jakości: “satyna” bywa bawełniana i poliestrowa.
Jak powstaje splot satynowy
Każda tkanina składa się z dwóch układów nitek: osnowy (biegnie wzdłuż) i wątku (biegnie w poprzek). W splocie płóciennym nitki przeplatają się na przemian: nad, pod, nad, pod. W satynowym nitka wiąże się z tkaniną tylko co czwartą lub piątą nitką: przechodzi nad czterema nitkami poprzecznymi i dopiero pod piątą. Rzadziej spotyka się układ nad trzema, pod jedną.
Punkty przewiązania są rozmieszczone tak, żeby nie układały się w ukośne linie. Dlatego powierzchnia jest równa, a długie odcinki nitek leżące swobodnie odbijają światło, co daje charakterystyczny połysk.
W ujęciu technicznym wyróżnia się wariant, w którym na wierzchu dominuje osnowa (atłas), i wariant z dominującym wątkiem (satyna). W handlu obie nazwy używane są zamiennie, a tkaniny bawełniane na pościel są zwykle tkane w tej drugiej wersji.
Prawa i lewa strona
Na prawej stronie widać długie odcinki jednego układu nitek, co daje największą gładkość i połysk. Na lewej stronie role się odwracają: dominuje drugi układ nitek, a powierzchnia jest zwykle mniej błyszcząca.
Splot satynowy a płócienny i skośny
| Splot | Jak przeplatają się nitki | Wygląd i dotyk | Przykłady |
|---|---|---|---|
| Płócienny | nad, pod, na przemian | matowy, lekko ziarnisty, rześki | perkal, len |
| Skośny | przewiązanie przesuwa się o jedną nitkę | widoczne ukośne prążki | dżins, gabardyna |
| Satynowy (atłasowy) | co 4-5 nitkę, długie odcinki na wierzchu | gładki, błyszczący, miękki w dotyku | satyna, atłas |
Praktyczne skutki tych różnic, czyli połysk kontra matowość, chłód perkalu i otulenie satyny, opisujemy w poradniku satyna czy perkal.
Adamaszek: żakardowa odmiana
Adamaszek to tkanina żakardowa, w której wzór powstaje bezpośrednio w trakcie tkania, a nie przez nadruk. Najczęściej wzór zbudowany jest z kontrastu między partiami o różnym przeplocie atłasowym: jedne odbijają światło mocniej, inne słabiej, więc deseń widać pod określonym kątem. W pościeli spotkasz go jako “pościel adamaszkową” lub “satynę żakardową”.
Co splot mówi o jakości
Niewiele. Splot satynowy wpływa na dotyk i wygląd, ale o jakości decydują też skład, gęstość nitek i wykończenie. Jedna satyna może być z dobrej bawełny, inna z poliestru. Skład wyjaśniamy w haśle satyna bawełniana, a parametr wagi tkaniny w haśle gramatura pościeli. Przykładowe komplety porównaliśmy w rankingu najlepszej pościeli satynowej.
FAQ
Czy splot satynowy to to samo co atłasowy?
W praktyce tak, to dwie nazwy tego samego rodzaju splotu. W ścisłym ujęciu technicznym atłas ma na wierzchu nitki osnowy, a satyna nitki wątku.
Czym różni się splot satynowy od płóciennego?
W płóciennym nitki przeplatają się na przemian i powierzchnia jest matowa oraz lekko ziarnista. W satynowym przewiązania są rzadkie, a długie odcinki nitek dają gładką, błyszczącą stronę.
Czy splot satynowy oznacza lepszą jakość?
Nie zawsze. O jakości decyduje też skład, gramatura i wykończenie. Porównanie dwóch splotów w praktyce znajdziesz w poradniku “Satyna czy perkal”.
Czy splot satynowy jest tylko dla bawełny?
Nie. W splocie satynowym tka się też poliester, jedwab i wiskozę. Dlatego “satyna” w nazwie pościeli nie mówi, z czego jest zrobiona.
Co to jest adamaszek?
To tkanina żakardowa, w której wzór powstaje z kontrastu między partiami o różnym przeplocie atłasowym. Wzór jest wpleciony w materiał, a nie nadrukowany.